ileavukatadmin
İşverenin Eşit Davranma Borcu
Eşit davranma yükümlülüğü Anayasası’nın 10. maddesinde yer alan “Kanun Önünde Eşitlik” ve 55. maddesinde yer alan “Ücrette Adalet Sağlanması” esaslarına dayanmaktadır. İş hukukunda 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. madde düzenlemesiyle yerini almıştır.
Kısaca işverenin çalışanlar arasında Dil, Irk, Cinsiyet, Siyasi Düşünce ve Din ayrımı yapma yasağı olarak tanımlanabilir. İşçilerden birinin sırf kadın olması sebebiyle veya farklı dini inanca sahip olması sebebiyle işveren tarafından farklı muameleye maruz kalması, daha düşük ücret ödenmesi veya daha fazla mesai yaptırılması işverenin eşit davranma borcuna aykırılık örnek oluşturur.
İşveren Tüm İşçilere Aynı Ücreti Ödemek Zorunda mıdır ?
İşverenin çalışan ile yeni işe aldığı işçi arasında özellikle ücret yönünden eşit davranma borcu bulunmamaktadır. Zira eşit davranma borcu iş ilişkisi kurulduktan sonra doğar. Yaptırılacak iş aynı nitelikte olsa bile işe yeni başlayan işçinin ücreti, işyerinde çalışan işçilerin ücretlerinden daha yüksek olabilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 14.12.2020 tarihli ve 2016/34297 Esas, 2020/18304 Karar, 07.10.2013 tarihli ve 2011/33127 Esas, 2013/25090 Karar ve 07.05.2012 tarihli ve 2011/14158 Esas, 2012/15801 Karar sayılı kararları).
Eşit davranma ilkesi tüm hukuk alanında geçerli olup iş hukuku bakımından işverene işyerinde çalışan işçiler arasında haklı ve objektif bir neden olmadıkça farklı davranmama borcu yüklemektedir. Bu bakımdan işverenin yönetim hakkı sınırlandırılmış durumdadır. Bununla birlikte eşit davranma borcu tüm işçilerin hiçbir farklılık gözetilmeksizin aynı duruma getirilmesini gerektirmeyip eşit durumdaki işçilerin farklı işleme tâbi tutulmasını önlemeyi amaç edinmiştir. İşverence, işçiler arasında farklı uygulamaya gidilmesi yönünden nesnel nedenlerin varlığı hâlinde eşit işlem borcuna aykırılıktan söz edilemez.
Diğer bir anlatımla, asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla ücrette pazarlık serbestisi ilkesi geçerli olup işe girişte her bir işçinin ücret tutarı farklı kararlaştırılabilir. (Yargıtay HD. E. 2024/11812, K. 2024/15957, T. 10.12.2024 )
İşveren İşçilere Eşit Davranmazsa Yaptırımı Nedir ?
İşveren tarafından ayrımcılığa maruz kalan işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. İş ilişkisinde veya sona ermesinde İş Kanunu m.5 hükümlerine aykırı olarak eşit davranma borcuna aykırı davranıldığında iş mahkemesinde açılacak bir dava ile ayrımcalık sebebiyle tazminat talep edilebilir. Bunun dışında işçi maruz kaldığı ayrımcılık sebebiyle mahrum kaldığı başkaca hakları da talep edebilir.
Bir işçinin ayrımcılık tazminatı alabilmesi için işten çıkmış olması şart değildir; çalışırken de bu dava açılabilir. İş yerinde ayrımcalığa uğrayan işçilerin haklarının korunması sürecinde, iş mahkemesinde açılacak davaların yürütülmesinde avukatlık faaliyetleri kapsamında müvekkillerimizin haklarını en iyi sonuçlandıracak şekilde süreci yürütmekteyiz. Bu tür hukuki uyuşmazlıkların çözümünde ofisimizde avukat ve ayrıca arabulucu olarak faaliyet gösterilmektedir.
Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 100 No’lu Eşit Ücret Sözleşmesi hükümlerine göre eşit işe eşit ücret verilmesi gerekmekte ise de bu sözleşme, eşit değerde iş için erkek ve kadın işçiler arasında cinsiyet ayrımına dayalı ücret eşitsizliği ile ilgilidir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 09.02.2022 tarihli ve 2022/390 Esas, 2022/1506 Karar sayılı kararı).
Ayrımcılığa Uğrayan İşçi Ne Kadar Tazminat Alır ?
Ayrımcılığa uğrayan işçi iş yerinde çalışmaya devam ederken de iş akdi sona ermemiş olsa dahi, ayrımcılık sebebiyle tazminat davası açabilir. İş K. m.5 uyarınca 4 aya kadar ücreti tutarında tazminat talep edebilmektedir. Bu 4 aylık ücret tutarı işçinin çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanmaktadır. İşçinin ayrımcılık sebebiyle mahrum kaldığı başkaca haklar varsa (ücret, prim, ikramiye vs.) bunları da tazminat bedelinin dışında ayrıca talep edebilir.
Tazminat talebiyle açılan davaların görüldüğü iş mahkemelerinde İşçilik alacaklarının hesaplanması için dosya bilirkişiye gönderilir. İşçinin ücretinin tespiti ve tazminat ve diğer işçilik alacaklarının hesaplanması bilirkişi raporu ile yapılır.
Eşit davranma borcuna aykırılık sebebiyle tazminat davası açmak ve avukatlık hizmeti almak isterseniz link üzerinden iletişim kurabilirsiniz. https://fatmatugcebilgin.av.tr/iletisim/
avukatadmin administrator
Yazar hakkında